Niewielkie doświadczenia edukacyjne, takie jak krótkie kursy prowadzące do uzyskania mikropoświadczeń, pozwalają na ukierunkowane nabywanie umiejętności i kompetencji dostosowanych do szybko zmieniającego się społeczeństwa i rynku pracy. Nie zastępują przy tym tradycyjnych kwalifikacji, a jedynie stanowią dla nich ofertą uzupełniającą.
Kluczowym elementem Europejskiego podejścia do mikropoświadczeń jest sformułowanie jasnej definicji i standardów tak, aby efekty uczenia się, opanowane w ramach tych krótkich form kształcenia, były łatwo rozpoznawalne i zrozumiałe dla pracodawców, osób uczących się oraz instytucji kształcenia i szkolenia. Sformułowane zostały również wytyczne, które należy brać pod uwagę przy projektowaniu lub wydawaniu wysokiej jakości mikropoświadczeń.
Wspólne podejście na poziomie UE wspiera krajowe wysiłki na rzecz jakości, przejrzystości, transgranicznej porównywalności, uznawalności i przenoszalności mikropoświadczeń. Pomaga to budować zaufanie do mikropoświadczeń z korzyścią dla wszystkich zainteresowanych stron.
Czym jest mikropoświadczenie?
W ramach europejskiego podejścia do mikropoświadczeń sformułowano wspólną definicję obowiązującą w różnych sektorach edukacji i świecie pracy:
Mikropoświadczenie to opis (record) efektów uczenia się, które osoba ucząca się uzyskała przy niewielkim nakładzie uczenia się (small volume of learning). Efekty te należy oceniać (will have been assessed) na podstawie przejrzystych i jasno określonych kryteriów. Aktywności edukacyjne (learning experiences) prowadzące do uzyskania mikropoświadczeń są opracowywane tak, aby osoba ucząca się zdobyła konkretną wiedzę (specific knowledge), umiejętności i kompetencje, które odpowiadają na potrzeby społeczne, osobiste i kulturowe lub na potrzeby rynku pracy.
Mikropoświadczenia są własnością osoby uczącej się (are owned by the learner) i mogą być udostępniane i przenoszone (shared and portable).
Mogą być samodzielne (stand-alone) lub łączone w większe poświadczenia (combined into larger credentials). Mikropoświadczenia podlegają (are underpinned) zapewnianiu jakości według uzgodnionych standardów w stosownym sektorze lub obszarze działalności.
Jakie standardowe elementy powinno zawierać mikropoświadczenie?
Podstawą zaufania jest przejrzystość. Każde mikropoświadczenie powinno zawierać zestaw informacji pozwalający zrozumieć jego wartość.
Elementy obowiązkowe:
- Tożsamość osoby uczącej się,
- Tytuł mikropoświadczenia,
- Kraj/Region wystawcy oraz organ wydający,
- Data wydania,
- Efekty uczenia się,
- Nakład pracy (jeśli to możliwe, w punktach ECTS),
- Poziom (np. według ERK – Europejskiej Ramy Kwalifikacji),
- Metoda i forma oceniania,
- Forma uczestnictwa,
- Metoda zapewniania jakości.
Przykładowe elementy opcjonalne:
- Wymagania wstępne,
- Sposób nadzoru i weryfikacji tożsamości osoby uczącej się w procesie walidacji efektów uczenia się,
- Uzyskana ocena,
- Możliwości łączenia (akumulacji/integracji) mikropoświadczeń.
10 zasad projektowania i wydawania mikropoświadczeń
Poniżej przedstawione zasady określają charakter mikropoświadczeń i służą jako wytyczne dla ich twórców:
Jakość
Mikropoświadczenia podlegają wewnętrznemu i zewnętrznemu zapewnianiu jakości w ramach systemu, który je wydaje (np. w kontekście edukacji, szkoleń lub rynku pracy, w którym mikropoświadczenie jest opracowywane i wystawiane). Procesy zapewniania jakości muszą być stosowne do potrzeb, jasno udokumentowane, dostępne i odpowiadać na potrzeby osób uczących się oraz interesariuszy.
Zewnętrzne zapewnianie jakości opiera się przede wszystkim na ocenie organizatorów kształcenia (a nie poszczególnych kursów) oraz skuteczności ich wewnętrznych procedur zapewniania jakości. Zewnętrzne zapewnianie jakości realizowane jest zgodnie z:
- Załącznikiem IV do zalecenia w sprawie Europejskiej Ramy Kwalifikacji (ERK), jeśli dotyczy;
- Standardami i wskazówkami dotyczącymi zapewniania jakości w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego (ESG), jeśli dotyczy;
- Europejskimi ramami odniesienia na rzecz zapewniania jakości w kształceniu i szkoleniu zawodowym (ramy EQAVET), jeśli dotyczy;
- Innymi instrumentami zapewniania jakości, w tym rejestrami i znakami jakości, w celu budowania zaufania publicznego do mikropoświadczeń, jeśli dotyczy.
Organizatorzy kształcenia powinni upewnić się, że wewnętrzne zapewnianie jakości obejmuje wszystkie następujące elementy:
- ogólną jakość samego mikropoświadczenia, w oparciu o standardy wymienione poniżej;
- jakość kursu prowadzącego do uzyskania mikropoświadczenia (jeśli dotyczy);
- informacje zwrotne od osób uczących się na temat procesu uczenia się;
- opinie partnerów (m.in. innych organizatorów i interesariuszy) na temat procesu uczenia się.
Przejrzystość
Mikropoświadczenia są mierzalne, porównywalne i zrozumiałe dzięki jasnym informacjom na temat efektów uczenia się, nakładu pracy, treści, poziomu oraz oferty edukacyjnej.
Nakład pracy:
- Instytucje szkolnictwa wyższego powinny stosować Europejski system transferu i akumulacji punktów zaliczeniowych (ECTS) oraz przestrzegać zasad zawartych w załączniku V do Zalecenia w sprawie ERK, wszędzie tam, gdzie to możliwe, aby wykazać zakładany nakład pracy niezbędny do osiągnięcia efektów uczenia się;
- Organizatorzy, którzy nie stosują systemu ECTS, mogą korzystać z innych systemów lub rodzajów informacji, które skutecznie opisują efekty uczenia się i nakład pracy, zgodnie z zasadami ERK.
Ramy i systemy kwalifikacji:
- Mikropoświadczenia mogą być włączane do krajowych ram lub systemów kwalifikacji, jeśli jest to istotne i zgodne z krajowymi priorytetami. Krajowe ramy są powiązane z ERK, a w przypadku szkolnictwa wyższego – podlegają samopotwierdzeniu względem ram kwalifikacji Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego, co dodatkowo wspiera przejrzystość i zaufanie.
Informacja o ofercie:
- Systemy mikropoświadczeń powinny zapewniać przejrzyste informacje wspierające systemy poradnictwa dla uczniów:
- Informacje o organizatorach powinny być publikowane. Uczelnie, i ich oferta, powinny być, w miarę możliwości, uwzględniane w bazie danych DEQAR;
- Informacje o możliwościach uczenia się powinny być dostępne i komunikowane za pośrednictwem odpowiednich platform, w tym Europass.
Adekwatność (relewantność)
Mikropoświadczenia powinny być projektowane jako odrębne, ukierunkowane na potrzeby interesariuszy osiągnięcia edukacyjne, a oferta prowadząca do ich uzyskania powinna być aktualizowana tak, aby odpowiadać na zidentyfikowane potrzeby edukacyjne. Zachęca się do współpracy między organizacjami edukacyjnymi a pracodawcami i partnerami społecznymi.
Wiarygodna ocena
Efekty uczenia się w ramach mikropoświadczeń są oceniane na podstawie przejrzystych zasad i kryteriów.
Ścieżki uczenia się
Mikropoświadczenia są projektowane tak, aby wspierać elastyczne ścieżki uczenia się, w tym możliwość ich kumulowania, walidacji i uznawania w różnych systemach:
- Możliwość łączenia (stackability): Mikropoświadczenia mają charakter modułowy, co pozwala na ich łączenie w większe poświadczenia. Decyzja o skuteczności i racjonalności takiej integracji zależy od instytucji przyjmującej (np. pracodawcy lub uczelni);
- Walidacja uczenia się pozaformalnego i nieformalnego: Uzyskanie mikropoświadczenia jest możliwe po przeprowadzeniu oceny efektów uczenia się opanowanych na konkretnym kursie lub na podstawie doświadczenia życiowego i zawodowego (RPL).
Uznawanie
Uznawanie ma wyraźną wartość sygnałową dla efektów uczenia się i toruje drogę do budowania szerszej oferty krótkich form uczenia się w całej UE. Mikropoświadczenia są uznawane do celów akademickich lub zawodowych w oparciu o standardowe procedury uznawania kwalifikacji zagranicznych oraz okresów kształcenia się za granicą.
Przenoszalność
Mikropoświadczenia należą do osoby uczącej się i mogą być łatwo przechowywane oraz udostępniane, m.in. poprzez bezpieczne portfele cyfrowe (np. Europass), zgodnie z RODO. Infrastruktura opiera się na otwartych standardach, co zapewnia płynną wymianę danych i weryfikację ich autentyczności.
Zorientowanie na osobę uczącą się
Mikropoświadczenia są projektowane z myślą o potrzebach grupy docelowej. Osoby uczące się biorą udział w procesach zapewniania jakości, a ich opinie są uwzględniane w procesie doskonalenia oferty.
Autentyczność
Mikropoświadczenia zawierają wystarczające informacje, aby zweryfikować tożsamość posiadacza (osoby uczącej się), tożsamość prawną wystawcy oraz datę i miejsce wydania.
Informacja i doradztwo
Informacje i porady dotyczące mikropoświadczeń powinny być włączone do usług doradztwa w zakresie uczenia się przez całe życie, wspierając wybory edukacyjne, szkoleniowe i zawodowe w sposób inkluzywny.
